292  17,3.  Mothede  d.  Studiums  u.  d.  Unterriohte.  Hodegetische  u.  paränetische  Schriften.

Bi.  1  verso:  Prologus  ||  eic.

Bi.  2  recto:  U  Capitulü  primu  qualiter
nouelli  studötes  al-  ||loqui  deb&amp;t  magistros
suos.  vt  in  matriculä  inti-  ||  tulentur.  ac
etiam  a  beanio  deponetur  ||  etc.

Bi.  17  verso,  3.  34:  pro  quo  magister
meus  vos  cötentum  faciet.  ||

Bi.  18:  leer.

(nach  Copinger  II,  ı.  3866.  in  Wolfenbüttel.)
06101.  Manuale  scholarium.  ».  1.  et  a.
[Daventrise,  B.  Paffraet.]  4.  18  BL,  sign.
a8,  D#,  c®.

Bl.  1@:  Manuale  scholariuz  qui  stu||detiu
vniuersitates  aggredi  ||  ac  postea  proficere
i  eis  iten  ||  dunt.  |

Bi.  15:  (A  Prologus  ||  Tsi  scientiarum
inuetio  varia  erat  ac  multiplex.  maxi-|...

Bl.  176  I.  34:  re  p  quo  magister  me?
vos  cötentum  faciet  ||  Bl.  18  fehlt.

(nach  Copinger.  II,ı.  No,  3867:  in  Oxf.,

Corpus  christi  Coll.)

6102.  Manuale  scholarium  qui  studentium

universitates  ji  ac  postea  in  eis  proficere

  instituung  1  Hrsg.  von  Frdr.  Zarncke.

in  dessen:  Die  Deutschen  Universitäten  im
Mittelalter.  1.  1857.  8  8.  1-48.

6108.  Heidelberger  Studentenleben  in  alter
Zeit.  (Nach  dem  „Manuale  scholarium®.)
Von  1  Hartfelder.  sin:  Zeitschr.  f.

.  Geschichte.  Bd.  2.  Stuttg.,  Cotta.
1885.  8.  S.  780-785.

6104.  Rud.  Wolkan,  (Über  das  Verhältnis

des  Manuale  scholarium  zu  den  Latina
ydiomata  des  Paul  Niavis.)  in  dessen:  Geschichte
  d.  d.  Litt.  in  Boehmen.  Prag
1894.  8.  S.  162—168.

6105.  (Auszug  aus  dem  Manuale  scholarium.
Von  Aloys  Bömer.)  in  dessen:  Die  latein.
Schal  N  rache  der  Humanisten.  1.  1897.

6106.  Die  Altesten  gedruckten  Quellen  zur
Geschichte  des  deutschen  Studententums.
Von  WTilh.]  Fabricius.  [I.  Das  Manuale
scholarium.|  DO.  Nochmals  das  Manuale
scholarium.  Die  Depositionalitteratur.  in:
Zeitschr.  für  Büch  unde.  Jg.1.  1897/98.
Ba.  1.  8.  177—182.  Jg.  3.  1899/1900.
Bd.  1.  S.  99—105.

6107.  Latina  ydeomata  Ma+||giftri  Pauli
Niauis  -  |  (in  Ane:  (Impreffum  per  me  Conradum
  ||  Kachelouenn  lıptzk  -  |)  s.a.  82  Bl,
pn.  a—i  (je  8Bl.),  k(-4Bl.),  1(-6Bl.)
(Inhalt:  1)...  latinum  ydeoma  qd’  pro
nouellis  edidit  ftudentibus  =  Bl.  as—cs.
(in  20  Capiteln,  von  denen  Cap.  1—17  und
20  sich  im  wesentlichen  mit  dem  Inhalt  des
Manuale  scholarium  (  Nr.  6094  f.)  decken  ;  nur
ist  der  Schauplats  der  Gespräche  von  Heidelberg
  nach  Leipzig  und  Erfurt  verlegt.  Die
im  Manuale  nicht  enthaltenen  Cap.  18  u.
19  enthalten  keine  Gespräche,  sondern  Ermalmungen
  an  die  Schüler  in  zusammenhängender
  Rede.)

2)  Thesaurus  eloquentie  =  Bl.ce—g5;
(nach  Wilhelms  LLI.  Tode  (1482)  geschrieben.
Cap.  19  (Bl.  7v.)  handelt  von  der  humanistischen
  Reformation  der  Leipziger  Unw.)

8)  (Schülergespräche.)  =  Bl.  g3  verso—Is.

(Alle  3  Teile  sind  einseln  dem  „Erasmus
presbiter  optimarum  artium  baccalarıus  in
Kempnitsz“  gewidmet.)  (nicht  bei  Hain.)

Berl.  K.,  Bresl.  U.

6108.  Dasselbe.  Bi.  Aır:  Latina  ydeomata

Ma-||giftri  Pauli  Niauls.  ||  (in  fine,  Bl.  Osr:

Impreffum  Liptzk  per  Cunraduz  ||  Cacheloffen

  Anno  domini  xciüij.  84  Bl.,  sign.  A—O
(je6Bl)  (=  Hain  *  11748.)

(Inhalt:  Latinum  ydeoma  quod  pro  nouellis
  edidit  studentibus.  =  Bl.  As-Da.
Thesaurus  eloquentie  =  Bl.  Ds—Js.  Latinum
  ydeoma  pro  scholaribus  adhuc  particularia
  frequantantibus  [!]  =  Bl.  J—Oe.)

Bresi.  U.
6109.  Bl.  1a:  Dyalo  Magiltri  Pauli
Nlauis  ||  in  qua  Irary,  Itudiofus  cum  beano
qualrumuis  Scepcionü  imperito  loquitur  |

Bi.  1b:  Paulus  Niauis  honorando  viro
Erafmo  ||  prefbitero  arcium  magiftro  moranti
  in  kem  ||  pnitz  ...

Bl.  2a:  Dyalogus  magiftri  Pauli  Niauis
oftedös  looncdis  ||  diferimen  inter  eoe  quidö
qui  Bcepta  alpernant?  eloquäcie  |  et  4  dicedi
Pcepcoz  fummo  ftudio  pfequunt....  se.  1.

et  a.  4.  6  Bl.  ohne  Sign.

(=  Hain  *  11737)  Gött
6110.  Bi.  1a:  Dyalogus  Magiftri  Pauli
Niauis  ||  in  qua  Ira,  ftudiofus  cu  beano
qua-||  rumuis  Fcepcionü  imperito  loguitur  ||

Bl.  1b:  Paulus  Niauis  honorando  viro
Erafmo  ||  prefpitero  arciü  bacalario  cömoräti
  I  kem-||pnicz  ...

Bl.  2a:  Dyalog?  Magiftri  Pauli  Niauis
oltsdes  locucidis  |  diforim&amp;  int’  eos  quid
qui  fcepta  alpnant  eloquöcie:  2  q  ||  dic&amp;di
Pcepcion6  fümo  ftudio  pfequunt  ...

Bl.  6b  Ende:  valo.Sca.et  tu  vale  |  Laus.
Deo  ||  e.  1.  et  a.  4.  6  Bi.,  ohne  Sim.
(=  Hain  *  11738.)  Münch.  St.

61ll.  Bl.  1a:  Dyalogus  Magiltri  Pauli
Niauls  inqua  Ifay  ftudiol?  ||  cu  band
quarüuis  precepcijjonum  imperitologuitur:  ||

Bi.  1b:  Paulus  Nisuis  honorando  viro
Erafmo  ||  prefpitero  arciuz  baccalario  cömorati
  in  k&amp;  Fonicz  ..

Bl.  2a:  Dyalogus  Magiltri  Pauli  Niauis  |]
oftendens  locucionis  diferimen  int?’  eos
quid&amp;  qui  precepta  ||  afpernätur  eloquencie:
et  qui  dicendi  precepciones  Rümo  |  ftudio
perfequütur  introducitur  autez  bachans
nücupa||tus  fcoribal.  florinusqz  optimis  artibus
  infudanes.  |]

Ende:  ...  Sca.ettu  vale.||:  Laus.  Deo:
s.l.  et  a.  8.  6  Bl.  ohne  Sign.  (nicht  bei
Hain.)  Bresi.  U.,  Leips.  U.